TŠEO YA BANA LE BOHLOKOMEDI KA TLASE GA MOLAO WA SETŠO
Mogala: 012 661 7473
MOLAO WA SETŠO WA MATHOMO LE WA KAKARETŠO
Pele ga diphetogo ka Molao wa Molaotheo (tekatekano) ka maemo a mahlakore mo lenyalong le Molao wa Kamogelo ya Manyalo a Setšo (tekatekano ka maemo a mahlakore mo lenyalong)
Molao wa Taolo ya ba Baso, nomoro ya 38 wa 1927, karolo ya 11 (b): Mosadi yo mongwe le yo mongwe yo a nyetšwego ka molao wa setšo (ntle le mosadi wa kua KZN) ke ngwana go ya go ile.
DITLHALOŠO TŠA MOLAO WA SETŠO
Maemo a mosadi a lekana le a ngwana
Mosadi ga a na tokelo ya bohlokomedi bja ngwana ka gobane yena ka boyena o ka tlase ga tlhokomelo ya monna wa gagwe.
A ka se tsenele dikwano tša semolao ntle le thušo ya monna wa gagwe goba tata'gwe.
Ga se motho wa ditokelo ge e se fela sešomišwa
BOHLOKOMEDI BO AMILWE BJANG KE MAEMO A A SETŠO?
Ka tlase ga Molao wa Setšo, bohlokomedi ke tokelo ya maikutlo yeo e fiwago monna le ba gabo ka lenyalo.
Seo se ra gore ge fela a ntšheditše mosadi wa gagwe magadi, yena le ba lapa la gabo ba hwetša ditokelo ka moka tša botswadi godimo ga bana bao ba belegwago nakong ya lenyalo.
Bohlokomedi bja bana ba ka gare ga lenyalo bo diatleng tša monna le ba lapa la gabo
Bohlokomedi bja bana ba mosadi yo a sa nyalwago bo fiwa rakgolo ka go la mosadi le ba lapa la rakgolo
Ge mosadi yo a nago le bana ntle ga lenyalo a nyalwa bohlokomedi bja mosadi le bana ba gagwe bo fetišetšwa go monna wa gagwe le ba gabo
Bohlokomedi go ya ka molao wa setšo ka gona bo sepela ka lehlakoreng la bo monna fela (bo laolwa ke banna) mme bana ke ba sehlopha sa bo monna.
Bohlokomedi bo diragatšwa ke monna mo legatong la meloko ya bago.
DIHLOPHA TŠA BANA
Bana bao ba se nago tate ga ga ba gona go ya ka molao wa setšo, ka gobane ngwana ka mehla yohle o tla ba le mo a welago ka gona. E ka ba ka go lehlakore la bo mma'agwe go ya ka sekapolelo – "Ngwana wa dikgora ke wa mma'agwe" (ngwana wa pele ga lenyalo) goba a wela ka go ba bo monna goba ka go bo monna wa mma'agwe ka la gore – "Kgomo e gapšwa le namane".
Go a hlokagala go hlaloša mohuta wa lenyalo wo mosadi a o tsenelago, bana ba mosadi bao ba (belegwago ka gare ga lenyalo goba pele ga lenyalo)
Bana bao ba belegwago ka gare ga lenyalo: ke ba monna le ba gabo go sa kgathatšege gore botate ba bona ba madi ke bo mang
Go letelwa gore monna wa mma'go bona a amogele bana bao bjalo ka ba gagwe mme a phethagatše maswanedi ka moka a botswadi go bona.
BANA BA MOHLOLOGADI
Lehu la monna ga le fediše tswalano.
Bana ba mohlologadi ba arolanywa ka mokgwa wo: (i) Bana ba motsenela
Ka tlase ga setlwaedi sa go tsenela, mohlologadi o tšwetša pele lenyalo leo le monna yo a emago legatong la mohu.
Mohlologadi le bana ba gagwe ba ba ka tlase ga bohlokomedi bja monna yo a tsenetšego mohu. Motsenela ga ntši ke wa leloko la bo mohu.
TLHALOŠO YA MOTSENELA
Lapa la bo monna le tšea maikarabelo a go hlokomela mohlologadi go fihlela mafelelong, le go hlokomela bana bao a ka bago le bona le monna yo a mo filwego.
Bana bao ba mohlologadi a ba belegego le motsenela ba tšewa bjalo ka bana ba mohu.
Le mo ditšong tšeo di sa hlwego di hlompha botsenelwa, ge mohlologadi a ka ba le bana, go sa kgathatšege gore ba belegwa le mang, ba tšewa bjalo ka bana ba mohu le ba lapa la gabo.
BANA BAO BA BELEGWAGO KE MOHLALWA
Morago ga tlhalano, bana ga ntši ba šala le ba lapa la bo monna.
Melao ye mentši ya setšo ga e dumelele mosadi go nyalwa gape ge a sa ntše a le ka tlase ga tlhokomelo ya bo monna. O swanetše go boela lapeng la bo tata'gwe ge e le gore o nyaka go nyalwa gape.
Ngwana yo mongwe le yo mongwe yo a belegwego lenyalong la bobedi, yo tata'gwe e lego monna wa bobedi, ke ngwana wa lapa la bo monna yoo wa bobedi. Monna yoo wa bobedi ke mohlokomedi wa bana bao.
Mo lenyalong la gagwe la bobedi, mohlalwa a ka mengwa ke monna wa gagwe wa bobedi go tliša bana ka lenyalong (bana bao a bulego le bona ge a be a dula ka tlase ga hlokomelo ya tata'gwe morago ga go boela gae go tšwa lenyalong la gagwe la mathomo), mme seo se e ra gore monna yoo o e gapa le dinamane.
TŠEO YA BANA LE BOHLOKOMEDI
Bana bao ba belegwego nakong ya lenyalo
Ditlhalošo tša karolo ya 11 (b) ya Molao wa Taolo ya ba Baso di hlapeditše gore – mosadi o tla dula e le ngwana mme monna wa gagwe e tla ba mohlokomedi wa gagwe. Ditlamorago tša karolo ye di tla ba ka mokgwa wo: Basadi bao ba sa nyalwago ba baso e tla ba bana, basadi ba baso bao ba nyetšwego ka ditokelo tša semmušo e tla ba bana, e fela basadi ka moka bao ba lego ka tlase ga mengwaga ye masomepedi tee goba bao ba nyetšwego ka molao wa setšo ba tla dula e le bana.
Ditlhalošo tša karolo ya 11 (b)
Basadi ba baso bao ba nyetšwego ka tlase ga molao wa setšo ba ganetšwa maemo a bontši ao a fiwago ka lenyalo goba le ge ba fetša mengwaga ye 21 go ya ka Molao wa Mengwaga ya Bontši.
Maemo a a ba ganetša maatla a go tsenela dikwano tša semolao ka bobona goba legating la bana ba bona.
Ka gona molao wa Setšo sa ba Baso o retelelwa ke go netefatša maemo le tshwaro yeo e lekalekanego ya basadi yeo e akareditšwego ka go Molaotheo.
Bjalo ka basadi ba baso, ba ka se be dihlogo tša malapa a bona le bahlokomedi ba bana ba bona ka lebaka la gore ka bobona ba tšewa bjalo ka bana.
Karolo ye, ka fao, e godiša kgethollo kgahlanong le basadi yeo e beilwego godimo ga bong mme e kgahlanong le Molaotheo.
Karolo ye e tiišetša taolo ya banna yeo e fago banna maatla ka moka le taolo ya maphelo le dithoto tša basadi ba bona.
Nyakego ya go tlošwa le go fetolwa ga molao
Go tsenywa tirišong ga Molao wa Kamogelo ya Manyalo a Setšo, 2000
Kamogelo ya manyalo a setšo
Maemo ao a lekalekanago a manyalo
Maemo le tshwaro yeo e lekalekanago ya mahlakore ka lenyalong
Molao wa Tlhokomelo ya Bana wo o fago tlhokomelo go batswadi ka bobedi bja bona.
Bana ba ka ntle ga lenyalo
Monna o tšewa go ba tate wa bana ba, mme a se ba gane. Ka lebaka la seemo seo ba belegwego ka go sona ba se aroganywe ga bonolo go bana bao ba belegwego ka gare ga lenyalo.
Monna o tšea bana le go ba hlokomela, o swanetše go ba amogela bjalo ka bana ka moka bao ba hweditšwego ka gare ga lenyalo. Ke maloko a lapa la gagwe (bana ba dikgora). Botata'gwe bana ba, ba madi ga ba na taolo godimo ga bana bao.
Bana ba motsenela le bona ba wela ka legorong leo le swanago le leo (go tsenela).
Molao wa setšo, ka temana ye, o kwana le karolo ya 8 ya Molaotheo mme ga o kgetholle kgahlanong le bana ka lebaka la botšo le matswalo.
Bana bao ba hweditšwego ka ntle ga lenyalo
Ke bana ba leloko la bo mosadi
Ge mosadi a ka nyalwa, yena le monna wa gagwe e tla ba beng ba bana bao. Monna o tšea taolo ya bana bao ka seo se rego: "Kgomo e gapšwa le namane." Ga go na phapano magareng ga bana bao le bao ba belegwego ka gare ga lenyalo. Ka fao ga na kgethollo magareng ga bana bjalo ka ge go thibelwa ke Molao wa Molaotheo.
Bohlokomedi le tšeo ya bana morago ga tlhalano
Mokgwa wa Dikgahlego tša Ngwana o tsentšwe bjalo ka karolo ya Molao wa Setšo
Mo tlhalanong ga ntši bana ba be ba šala le lapa la bo monna
Ge mosadi a tlogela lapa la bo monna ga a sepele le bana (ke ngwana le yena ka boyena o nyaka tlhokomelo)
Ge a nyaka go ngongoregela seo, yena le mohlokomedi wa gagwe ba swanetše go tliša tšhišinyo kgahlanong le monna wa gagwe ya gore ga se motho wa maleba go ka fiwa bana. Seo se ra gore go ntše go na le tiišetšo ya gore monna le ba gabo ke bona beng le bahlokomedi ba bana morago ga tlhalano. Ba na le tokelo yeo e lego ya setlogo go ba beng ba bana.
Mabaka a mangwe ao ka wona bana ba ka tlogelwago ka tlase ga tlhokomelo ya mma'go bona, ke ge ba anya letswele. Se ke mohlala wo mongwe wo o bontšhago gore dikgahlego tša bana di tla pele ga ditokelo tša monna tša go tšea bana.
Dikgorotsheko tša setšo ka fao di file monna tokelo ya bong bja bana morago ga tlhalano mme e tla ba ka go motho yo a gananago le seo go tšweletša bohlatse bja gore e ka se be ka kgahlego ya bana ge tata'go bona a ka fiwa bona. (e tla ba ka bohlatse)
Kelohloko ya dikgahlego tša bana
Bana ba ba nnyane bao ba lego letsweleng ba tla fiwa mma'go bona, ka mabaka a gore ge ba gola ba tla bušetšwa go tata'go bona. Bana ka bobona ga ba na tokelo ya go ikgethela motswadi yo ba ratago go dula le yena.
Makga a mangwe a lebelela bokgoni bja motswadi ge go e lwa dikgahlego tša ngwana šedi.
Maemo a a itlhaloša bjang
Mekgwa ta taolo ya banna e sa ntše e etišwa pele ga dikgahlego tša bana.
Ga go na tshwaro yeo e lekalekanago ya mahlakore nakong ya tlhalano.
Bana ba thibilwe molomo mabapi le ditokelo tša bona mme diphetho di tšewa ntle le bona ka ga seo se ba swanetšego.
Mafelelo
Molao wa setšo ka fao, o na le ditlhalošo tše dingwe tšeo di kwanago le Molaotheo le Molao wa Kamogelo ya Manyalo a Setšo. E fela, tše dingwe tša ditlhalošo di kgahlanong le ditlhalošo tša Molaotheo mme go sa ntše go na le tlolo ya molaotheo. Tšeo ke ditlhalošo tšeo di swanetšego go lebelelwa ka dikgorong tša tsheko. Lebakakgolo e le gore karolo ya 11 (b) ka boyona e phumutšwe, mme mokgwa o fe goba o fe wa go se lekalekantšhe maemo magareng ga banna le basadi o ka se tšwetšwe pele ntle le motheo.
